(SGTT) - LTS: Những nhóm thiện nguyện hướng tới cộng đồng hiện nay đang phát triển tư duy không nhanh, nhưng là những hình mẫu mới để bù sớt những cái ác, những vụ lợi bất chấp đạo lý đang hoành hành... Mái nhà YP (Young Professional) đã quy tụ một quần thể những người trẻ có một mẫu số chung: dấn thân vào những hoạt động vì cộng đồng. Họ nguyên là những người làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau, không quen biết nhau, kết nối được qua cái mẫu số chung nói trên. Khu nhà ổ chuột trước khi được cải tạo thành khu phố khang trang bằng vào nội lực của chính cư dân ở đây cùng với chất xúc tác từ nhóm YP. Ảnh: TLTT Phương châm của YP là khơi gợi nội lực của chính người nghèo để họ tự nâng cao chất lượng cuộc sống, bỏ qua sự trông chờ ở những giúp đỡ vật chất từ bên ngoài, cùng nhau giải quyết vấn đề của mình. Bằng kiến thức chuyên môn của mình, YP trợ giúp kỹ thuật cho cộng đồng người nghèo và góp sức hình thành nên những khu dân cư khang trang từ những khu nhà ổ chuột. YP nằm trong CDF (Điều phối quỹ Phát triển cộng đồng quốc gia), thuộc hiệp hội Các đô thị Việt Nam. KTS Lê Như Ngà, 27 tuổi, làm việc tại CDF. Từ năm thứ hai trường đại học Kiến trúc, tham gia nhóm “Vòng tay bè bạn” hoạt động giúp đỡ trẻ em nhiễm chất độc da cam và trẻ tự kỷ. Ra trường, có việc làm ổn định tại một công ty tư vấn thiết kế, Ngà vẫn gắn bó với các hoạt động xã hội. Một cơ duyên của Ngà: một chiều tháng 7.2009, một bạn học rủ Ngà đi càphê để làm quen với một nhóm kiến trúc sư nước ngoài đến công tác tại Việt Nam. Không bỏ lỡ “cơ hội kinh doanh”, Ngà mang theo những chiếc ly sứ có các bức tranh vụng về do các em vẽ để bán gây quỹ cho nhóm. Tại buổi gặp mặt, Ngà đã kết nối được với nhóm kiến trúc sư của CDF đang có những dự án trợ giúp về nhà ở cho người nghèo và hiểu ra rằng mì nh có thể dùng kiến thức chuyên môn để giúp những người nghèo thay đổi cuộc sống của họ. Dự án đầu tiên mà Ngà tham gia là tái thiết một khu nhà ở của công nhân may đã xuống cấp trầm trọng ở Hải Dương. Khu nhà này xây dựng từ những năm 1960 nay đã điêu tàn, không nhà vệ sinh, mỗi hộ chỉ có khoảng 9 – 15m2… Chính quyền ở đây nhiều lần muốn sửa sang nhưng bế tắc. Ngà bắt đầu tìm hiểu bằng cách cứ cuối tuần là đón xe buýt từ Hà Nội đi 60km xuống Hải Dương. Ban đầu, để có thể tiếp cận người dân và tìm hiểu cuộc sống ở đây, Ngà phải nói dối là sinh viên đang làm bài thực tập. Va đập với thực tế có quá nhiều vấn đề nảy sinh phức tạp – mỗi người một ý, có nhà thì sắp sập, có nhà đã xây mới... và muôn vàn vấn đề khác… có lúc Ngà nản chí, muốn buông xuôi. Cái khó của một dự án cộng đồng là việc người dân thấy được lợi ích chung, thống nhất được chí hướng và có thể ngồi lại cùng làm việc với nhau. Chưa kể, có những thời điểm nảy sinh những hiểu lầm, hoặc vướng thủ tục pháp lý nên công việc tiến triển chậm chạp, v.v. Điều quan trọng để người dân hiểu là Ngà và các tình nguyện viên đã coi việc này như chính việc của gia đình mình, cùng chia sẻ và tháo gỡ các vấn đề của họ. Việc đồng thuận của họ là yếu tố quyết định thành công của dự án. Đây là cả một quá trình dài, nhiều ngày bàn bạc giữa người dân với nhau, với sự tham gia tư vấn của nhóm cộng đồng. Để “mắt thấy tai nghe”, nhóm còn mời những người từ một dự án đã thành công ở Vinh, Nghệ An đến tận nơi chia sẻ kinh nghiệm cùng bà con. Rồi đưa những người ở Hải Dương đi tham quan khu nhà mới… Sau nhiều lần được chính người dân góp ý, chỉnh sửa, phương án đã được người dân đồng thuận và những viên gạch đầu tiên được xây để bắt đầu một khu nhà mới. Mất một năm rưỡi bàn bạc và thi công, đến tháng 10.2011 khu nhà xây xong, nhà ở mỗi hộ tăng lên gấp đôi 22 – 25m2, đẹp, khang trang và sạch sẽ. Và, lần đầu tiên những người dân ở đây được đón tết trong khu nhà mới sau hơn 30 năm ở trong khu nhà ổ chuột. Đọc gần một trăm trang nhật ký trao đổi giữa các thành viên của nhóm, mới cảm nhận được các bạn đã vượt qua cả một chặng đường đầy chông gai. Sau hai năm tham gia tình nguyện, Ngà đã trở thành thủ lĩnh của YP Việt Nam và dường như muốn dấn thân hơn nữa, cùng với niềm đam mê của mình nên Ngà chính thức nghỉ việc ở công ty tư vấn thiết kế và tham gia CDF. Ngà chia sẻ: “Tôi muốn thoát ra khỏi bốn bức tường văn phòng, để đi vào thực tế, lắng nghe và trải nghiệm với từng nhịp sống. Nếu người thiết kế chỉ ngồi trong phòng để vẽ công trình thì thật là phi lý, như thế sẽ không có những công trình phục vụ đời sống và thiếu tính bền vững”. Dù mức thu nhập không cao nhưng Ngà cười: “Khi đến với công việc này em xài ít tiền hơn, nên tiền dư ra nhiều hơn, như thế không phải là tiền ít đi mà có nhiều tiền hơn”. Thạc sĩ quản lý môi trường Nguyễn Thị Thịnh, 26 tuổi, hoạt động tình nguyện từ năm 2009 khi là sinh viên cao học năm cuối trường đại học Khoa học tự nhiên Hà Nội. Nhờ cao 1,5m và nặng trên dưới 40kg, nên cô có biệt danh là Chíp Chíp. Trong một lần lên mạng tìm tài liệu cho đề tài khoá luận, Thịnh vô tình lạc vào trang web “Diễn đàn của người nghèo đô thị”, trong đó có nhiều chuyện cảm động của các cộng đồng người nghèo thuộc mạng lưới quỹ Cộng đồng quốc gia. Lần theo địa chỉ từng trang web, cô gửi email tìm hiểu thông tin và mong muốn được trở thành tình nguyện viên của mạng lưới. Sự lao vào hoạt động xã hội của cô gặp nhiều trở lực. Khi nghe cô kể về nhóm bạn mới quen trên mạng, về các hoạt động của họ mà cô muốn tham gia, ngay lập tức cha mẹ cô phản đối kịch liệt. Họ sợ cô bị “rơi vào bẫy của kẻ lừa đảo” và có thể bị lừa… bán sang Trung Quốc! Thế là mỗi lần đi tham gia, cô đành phải nói dối: lần thì về quê bạn chơi, lần thì đến nhà bạn học nhóm, lúc thì đi ăn cưới… Nói dối nhiều quá cũng hết vốn, cô đành nói thật. Thế là bị “cấm cửa”. Kẹt quá, cô nàng đành khóc nhè để mong được cha mẹ “hồi tâm, chuyển ý”. Sau cả tuần thấy con gái buồn rũ rượi, chẳng nói chẳng cười cứ ngồi lỳ trong góc nhà, cha mẹ cô đành thoả hiệp: “Con chỉ được đi tình nguyện khi không bận học ở trường và nếu đi thì về không được ốm”. Với một dự án, vấn đề tài chính luôn quyết định, Thịnh là người đi vận động và đưa ra các giải pháp tiết kiệm tiền để dự án có thể thực hiện. Cô thường xuống các khu phố nghèo tỉ tê vận động bà con hãy tiết kiệm tiền để xây nhà và nâng cao đời sống. Thịnh tâm sự: “Nói đến chuyện xây nhà, ai cũng lắc đầu, chúng tôi không có tiền, khi ấy mình gợi ý cho họ cách để dành những đồng tiền ít ỏi, ví dụ như chọn một người tin tưởng trong xóm, người đó sẽ giữ tiền, tuỳ theo từng hoàn cảnh mà góp, góp từng ngày, từng tuần, từng tháng… Sau đó mình cùng họ tính toán chia các khoản ra để tiết kiệm sao cho đủ số cần dùng”. Các chuyến đi của Thịnh trải dài từ Lạng Sơn cho tới Quy Nhơn, Tam Kỳ… Những thành viên trong nhóm YP. Ảnh: Thịnh chia sẻ: khi tham gia công việc này, em thấy mình mới đóng góp được một phần rất nhỏ nhưng lại học được rất nhiều. Mình biết tổ chức cuộc sống tự lập trong các chuyến đi, học được khả năng giao tiếp, thuyết phục, hiểu biết thêm cuộc sống. Điều quan trọng là em học được tinh thần lạc quan của những người nghèo, học được cách sống vui vẻ và đùm bọc nhau của họ. Thịnh nói: “Nhìn những người thợ may góp từng đồng tiền hàng ngày của mình để mong cuộc sống tốt đẹp hơn, bản thân mình cũng cảm nhận được giá trị của cuộc sống”. Sau ba năm tham gia tình nguyện, giờ đây Chíp không còn đơn độc. Cô đã có một nhóm bạn trẻ đồng hành với tám thành viên và các cộng đồng nghèo mà cô đã đi qua ở Lạng Sơn, Hưng Yên, Hải Dương đã có mạng lưới tiết kiệm cộng đồng với khoảng 400 thành viên. KTS Trần Thanh Dương, tốt nghiệp trường NUS, Singapore, đang làm việc tại Singapore. Trong thời gian đang du học, vào các dịp hè, tận dụng những ngày nghỉ và quỹ hỗ trợ của trường, Dương đã kết nối và đưa các sinh viên nước ngoài về sinh hoạt, dạy học, đóng bàn ghế cho các trường học ở Quảng Ngãi. Quan niệm “sống là chia sẻ”, giúp những người nghèo rút bớt khoảng cách về chất lượng sống, Dương tham gia vào CDF và dự án ở Hải Dương. Ở xa, nhưng mỗi lần có dịp về nước, Dương đều tranh thủ đi khảo sát dự án tận miền Bắc trong khi gia đình Dương ở TP.HCM. Dương góp phần của mình bằng những góp ý hàng ngày vào tiến trình của dự án và các bước thiết kế, chỉnh sửa bản vẽ cũng như làm mô hình. Ngoài ra, Dương còn đảm trách việc dịch tài liệu và các trợ giúp bằng tiếng Anh để các bạn có thể làm công việc một cách tốt nhất. Dương còn đại diện nhóm đảm trách một số công việc đối ngoại như tham gia dự hội thảo ở Thái Lan, Philippines để học hỏi kinh nghiệm. Đọc báo cáo, thuyết trình về dự án để tranh thủ sự giúp đỡ của các hiệp hội liên minh quyền nhà ở châu Á trợ giúp cho các dự án Việt Nam vay vốn. … Các dự án của YP thành công đang làm chất xúc tác nhân rộng ra các dự án khác tại Hải Dương, khu tập thể ở Tam Kỳ, Hưng Yên… Một khu nhà mới mọc lên, nhiều cuộc đời đổi thay. Mỗi việc bạn đóng góp cho cộng đồng dù là nhỏ nhất, nhưng chung lại, tất cả tạo nên những đổi thay lớn. Số lượng thành viên của mạng lưới cộng đồng đang lan toả trong cả nước. Được trải nghiệm, sát gần cuộc sống, biết tổ chức cuộc sống, tự lập và hơn hết thấy mình sống có ý nghĩa hơn, cư dân “căn hộ” YP cảm nhận được đó chính là niềm hạnh phúc. THU THUỶ
